كه هر دو چيز يك نوع منفعت داشته باشند ؛ مثلًا هر دو گوسفند شيرده باشند احتياط لازم آن است كه زكات آن را بدهد . مكارم : مسأله اگر پيش از تمام شدن ماه يازدهم حيوان را با چيز ديگر عوض كند زكات بر او واجب نيست ، ولى اگر آن حيوانات را با گاو و گوسفند و شتر ديگرى عوض كند ، مثلًا چهل گوسفند بدهد و چهل گوسفند ديگر بگيرد احتياط واجب آن است كه زكات آن را بپردازد . مسأله 1924 كسى كه بايد زكات گاو و گوسفند و شتر را بدهد ، اگر زكات آنها را از مال ديگرش بدهد ، تا وقتى شمارهء آنها از نصاب كم نشده ، همه ساله بايد زكات را بدهد ( 1 ) و اگر از خود آنها بدهد و از نصاب اوّل كمتر شوند ، زكات بر او واجب نيست مثلًا كسى كه چهل گوسفند دارد ، اگر از مال ديگرش زكات آنها را بدهد تا وقتى كه گوسفندهاى او از چهل كم نشده ، همه ساله بايد يك گوسفند بدهد و اگر از خود آنها بدهد تا وقتى به چهل نرسيده ، زكات بر او واجب نيست . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) مكارم : و هرگاه از نصاب افتاد ديگر زكات واجب نيست . [ پايان مسأله ] مسأله اختصاصى زكات مال تجارت سيستانى : مسأله مالى را كه انسان به عقد معاوضه مالك مىشود و براى تجارت و منفعت بردن نگاه مىدارد بايد بنا بر احتياط واجب با چند شرط زكات آن را بدهد و آن يك چهلم است : 1 مالك بالغ و عاقل باشد . 2 مال حدّ اقلّ به اندازهء 15 مثقال طلاى مسكوك يا 105 مثقال نقرهء مسكوك قيمت داشته باشد . 3 يك سال از وقتى كه قصد منفعت بردن كرده است بر آن مال گذشته باشد . 4 قصد منفعت بُردن در تمام سال باقى باشد پس اگر در ميان سال از آن قصد منصرف شود و مثلًا قصد صرف آن را در مؤونه نمايد ، زكات آن واجب نيست . 5 مالك بتواند در تمام سال در آن تصرّف كند . 6 در تمام سال به مقدار سرمايه يا بيشتر از آن ، خريدار داشته باشد ، پس اگر در قسمتى از سال به مقدار سرمايه ، خريدار نداشته باشد ، واجب نيست زكات آن را بدهد . مصرف زكات مسأله 1925 انسان مىتواند زكات را در هشت مورد مصرف كند ( 1 ) : اوّل : فقير و آن كسى است كه مخارج سال خود و عيالاتش را ( 2 ) ندارد ( 3 ) و كسى كه صنعت يا ملك يا سرمايه‌اى دارد كه مىتواند مخارج سال خود را بگذراند ( 4 ) فقير نيست . دوم : مسكين و آن كسى است كه از فقير سختتر مىگذراند ( 5 ) سوم : كسى كه از طرف امام عليه السلام يا نايب امام مأمور است كه زكات را جمع و نگهدارى نمايد و به حساب آن رسيدگى كند و آن را به امام عليه السلام يا نايب امام يا فقرا برساند ( 6 ) چهارم : كافرهايى كه اگر زكات به آنان بدهد به دين اسلام مايل مىشوند ، يا در جنگ ( 7 ) به مسلمانان كمك مىكنند ( 8 ) پنجم : خريدارى بنده ها و آزاد كردن آنان ( 9 ) . ششم : بدهكارى كه نمىتواند قرض خود را بدهد ( 10 ) هفتم : سبيل الله ، يعنى كارى كه مانند ساختن مسجد ( 11 ) منفعت عمومى دينى دارد ، يا مثل ) *